Kripto Sözlüğü
Bir kripto terimine bakın
İşlemleri birçok bilgisayarda kaydederek kayıtların geriye dönük değiştirilememesini sağlayan merkeziyetsiz, dağıtık dijital defter.
Her blok, önceki bloğun kriptografik özetini, zaman damgasını ve işlem verilerini içerir. Bu zincir yapısı, sonraki tüm blokları değiştirmeden geçmiş kayıtları değiştirmeyi neredeyse imkânsız kılar. Blokzincirler herkese açık (Bitcoin gibi) veya özel (şirketlerin kullandığı) olabilir.
Bir araya getirilip blokzincire eklenen işlem verileri kümesi. Her blok öncekine bağlanarak bir zincir oluşturur.
Azami blok boyutu blokzincire göre değişir — Bitcoin blokları yaklaşık 4MB ile sınırlıyken diğer zincirlerin sınırları farklıdır. Blok dolduğunda yenisi oluşturulur. Bloklar arası süre Bitcoin'de ~10 dakika, Ethereum'da ~12 saniyedir.
Belirli bir blok ile zincirin ilk bloğu (genesis bloğu) arasındaki blok sayısı.
Blok yüksekliği, blokzincir geçmişindeki belirli noktalara referans vermeyi sağlar. Örneğin Bitcoin yarılanmaları belirli blok yüksekliklerinde gerçekleşir. Güncel yükseklik, zincirin başlangıcından beri kaç blok çıkarıldığını gösterir.
Bir blokzincirin ilk bloğu; Blok 0 olarak da bilinir. Sonraki bütün blokların üzerine kurulduğu temeldir.
Bitcoin'in genesis bloğu Satoshi Nakamoto tarafından 3 Ocak 2009'da çıkarıldı. İçindeki mesaj bir gazete manşetiydi: “The Times 03/Jan/2009 Maliye Bakanı bankalar için ikinci kurtarma paketinin eşiğinde.” Bu, Bitcoin'in çözüm getirmek üzere oluşturulduğu finansal sisteme yönelik bir yorum olarak değerlendirilir.
Blokzincirin bir kopyasını tutan, işlemlerin doğrulanmasına ve ağda iletilmesine yardımcı olan bilgisayar.
Tam düğümler tüm blokzincir geçmişini saklar, işlem ve blokları bağımsız doğrular. Hafif düğümler yalnızca blok başlıklarını indirir ve doğrulama için tam düğümlere dayanır. Düğüm çalıştırmak merkeziyetsizliğe ve güvenliğe katkı sağlar. Bilgisayarı ve internet bağlantısı olan herkes bunu yapabilir.
Gücün ve kontrolün tek bir merkezi otoriteden katılımcılar ağına dağıtılması.
Bitcoin gibi merkeziyetsiz bir ağda sistemi tek bir kuruluş kontrol etmez. Dünya çapında binlerce düğüm ağı sürdürür; hiç kimse kuralları tek başına değiştiremez veya işlemleri sansürleyemez. Merkeziyetsizlik derecesi blokzincirler arasında değişir.
Birden fazla konum, kurum veya coğrafyada paylaşılan, kopyalanan ve eşzamanlanan, birden çok kişinin erişebildiği veritabanı.
Blokzincir bir dağıtık defter türüdür, ancak tüm dağıtık defterler blokzincir kullanmaz. Temel özellik, defteri tek bir yöneticinin kontrol etmemesidir. Değişiklikler bir mutabakat mekanizmasıyla ağ tarafından kabul edilmelidir.
Önceden belirlenen koşullar gerçekleştiğinde bir anlaşmanın şartlarını otomatik uygulayan, blokzincirde saklanan kendiliğinden çalışan kod.
Ethereum, DeFi, NFT, DAO ve binlerce uygulamayı mümkün kılan akıllı sözleşmeleri yaygınlaştırdı. Dağıtıldıktan sonra sözleşme değiştirilemez; kod yazıldığı gibi çalışır. Aracı ihtiyacını kaldırır, ancak kod hatalarının geri döndürülemez sonuçları olabilir.
Ethereum ağında işlem veya akıllı sözleşme çalıştırmak için gereken hesaplama çabasının ölçü birimi.
Gas ücretleri ETH ile ödenir ve ağ talebine göre değişir. Ağ yoğunlaştığında bazen çok keskin yükselir. Arbitrum ve Optimism gibi Katman 2 çözümleri, işlemleri Ethereum ana zinciri dışında işleyerek bu maliyetleri azaltmak için geliştirildi.
Blokzincirdeki her işleme verilen benzersiz kimlik. İşlemin durumunu izlemek için makbuz görevi görür.
İşlem özeti, işlem ağa yayınlandığında oluşturulan uzun bir harf ve rakam dizisidir. Blok gezginine yapıştırarak göndereni, alıcıyı, tutarı, ücreti ve onay durumunu görebilirsiniz.
İşlemler, adresler, bloklar ve diğer blokzincir verileri arasında arama ve gezinme aracı.
Popüler gezginler Ethereum için Etherscan, Bitcoin için Blockchain.com ve Solana için Solscan'dir. Blokzincir arama motoru gibi çalışarak işlemleri doğrulamayı, bakiyeleri ve akıllı sözleşme faaliyetlerini incelemeyi sağlar.
Bir blokzincir ağının defterin güncel durumunda uzlaşma ve yeni işlemleri doğrulama yöntemi.
En yaygın mekanizmalar İş Kanıtı (Bitcoin) ve Hisse Kanıtı'dır (Ethereum, Solana, Cardano). Güvenlik, hız, enerji tüketimi ve merkeziyetsizlik açısından farklı ödünleşimler içerirler.
Blokzincir protokolünde değişiklik. Yumuşak çatallanma geriye uyumludur; sert çatallanma eskiyle uyumsuz yeni bir zincir oluşturur.
Bitcoin Cash, blok boyutu konusundaki anlaşmazlığın iki ayrı zincire yol açtığı 2017 Bitcoin sert çatallanmasıyla oluştu. Ethereum 2022'de The Merge adlı büyük sert çatallanmayla İş Kanıtı'ndan Hisse Kanıtı'na geçti.
Gerçek değer taşıyan işlemlerin gerçekleştiği, çalışan birincil blokzincir ağı.
Projeler ana ağa çıkmadan önce genellikle tokenların gerçek değer taşımadığı bir test ağında denenir. “Ana ağın başlaması”, gerçek sürümün yayında ve çalışır durumda olmasıdır.
Test ve geliştirme için kullanılan, tokenlarının gerçek parasal değeri olmayan ayrı blokzincir ağı.
Geliştiriciler sözleşmeleri, protokol değişikliklerini ve uygulamaları ana ağa dağıtmadan önce test ağlarında dener. Kullanıcılar, gerçek para riske atmadan denemek için “musluklardan” ücretsiz test tokenı alabilir.
Temel blokzincir ağı; işlemleri işleyen ve kesinleştiren ana zincir. Bitcoin, Ethereum ve Solana örnektir.
Katman 1, ağın temel güvenliğini ve mutabakatını sağlar. Kullanım arttığında ölçeklenme sorunları yaşayabilir; Katman 2 çözümleri bu fazladan yükü karşılamak için geliştirildi.
Katman 1 blokzincirinin üzerine kurulan, güvenliğini devralırken ölçeklenmesini ve hızını artıran ikincil protokol.
Ethereum üzerindeki Arbitrum ve Optimism, Bitcoin üzerindeki Lightning Network örnektir. Katman 2, işlemleri ana zincir dışında işler ve dönemsel olarak Katman 1'de sonuçlandırarak ücretleri düşürür, kapasiteyi artırır.
Farklı blokzincir ağlarının iletişim kurma ve veri veya varlık paylaşma yeteneği.
Zincirler arası köprüler, tokenları blokzincirler arasında taşıyarak birlikte çalışabilirliği sağlar. Polkadot ve Cosmos bu amaç için özel tasarlanmıştır.
Blokzincirdeki akıllı sözleşmelere gerçek dünya verileri sağlayan hizmet. Blokzincirler dış verilere kendi başlarına erişemez.
En yaygın oracle ağı Chainlink, sözleşmelere fiyatlar, hava durumu, spor sonuçları ve diğer dış bilgileri sağlar. Oracle olmadan DeFi mümkün olmazdı.
Blokzincire kaydedilen verilerin sonradan değiştirilememesi veya silinememesi özelliği.
Değiştirilemezlik, blokzincirin temel değerlerinden biridir: tüm işlemler için kurcalamaya dayanıklı kayıt oluşturur. Ancak yanlış adrese kripto gönderme gibi hataların da geri alınamayacağı anlamına gelir.
İtibari para veya diğer dijital varlıklarla kripto para alıp satabileceğiniz çevrimiçi platform.
Borsalar merkezi (varlıklarınızı şirketin sakladığı Binance, Coinbase) veya merkeziyetsiz (doğrudan cüzdanınızdan işlem yaptığınız Uniswap) olabilir. Seçim ücretleri, güvenliği, sunulan coinleri ve deneyimi etkiler.
Kripto parayı mevcut en iyi fiyattan hemen alma veya satma emri.
Piyasa emirleri anında gerçekleşir, ancak tam fiyatı kontrol edemezsiniz; o anda piyasanın sunduğunu alırsınız. BTC/USDT gibi likit çiftlerde kayma genelde önemsizdir. Düşük likiditede ciddi olabilir.
Kripto parayı belirli bir fiyattan veya daha iyisinden alma ya da satma emri. Piyasa hedef fiyata gelince gerçekleşir.
Limit emirleri giriş fiyatında daha fazla kontrol sağlar, ancak hedefe ulaşılmazsa hiç gerçekleşmeyebilir. Genelde piyasa emirlerinden düşük ücretlidir (maker ve taker ücretleri). Kullanmayı öğrenmek maliyet azaltmanın kolay yollarındandır.
Maker emir defterine likidite ekler (limit emri), taker likiditeyi alır (piyasa emri). Maker ücretleri genellikle daha düşüktür.
Hemen gerçekleşmeyen limit emri verirseniz makersınız: başkasının gerçekleştireceği emri deftere eklersiniz. Anında gerçekleşen piyasa emrinde takersınız: defterdeki mevcut emri alırsınız.
Alıcının ödemeye hazır olduğu en yüksek fiyat (bid) ile satıcının kabul ettiği en düşük fiyat (ask) arasındaki fark.
Dar fark daha yüksek likidite ve düşük işlem maliyeti demektir. Büyük borsalarda BTC/USDT gibi çiftlerin farkı çok dardır. Daha az likit çiftlerde veya küçük borsalarda fark genişleyerek maliyeti artırabilir.
Bir varlığın fiyatını önemli ölçüde etkilemeden ne kadar kolay alınıp satılabildiği. Yüksek likidite, büyük işlemlere düşük fiyat etkisi sağlar.
Kriptoda en yüksek likidite Bitcoin ve Ethereum'dadır; milyonlarca dolarlık alım satım fiyatı fazla oynatmaz. Küçük altcoinlerde düşük likidite nedeniyle mütevazı işlemler bile büyük dalgalanmalara yol açabilir.
Bir borsadaki işlem çifti için açık alış ve satış emirlerinin fiyata göre düzenlenen gerçek zamanlı listesi.
Defter piyasa derinliğini, her fiyat düzeyindeki emir sayısını gösterir. Derin defter yüksek likiditeyi işaret eder. Yatırımcılar arz-talebi, destek ve dirençleri değerlendirmekte kullanır.
BTC/USDT veya ETH/BTC gibi borsada birbirine karşı alınıp satılabilen iki varlık.
İlk varlık (baz para) aldığınız veya sattığınızdır. İkincisi (kotasyon parası) ödediğiniz veya aldığınız karşılıktır. Her borsa her çifti desteklemez.
Düzenlemeye tabi çoğu borsanın işlemlerden önce istediği kimlik doğrulaması. Genellikle resmi kimlik belgesi yüklenir.
KYC, kara para aklama, dolandırıcılık ve terörün finansmanını önlemeye yönelik yasal gerekliliktir. Saygın borsaların çoğu itibari para yatırmadan veya para çekmeden önce ister.
Yasa dışı paranın meşru varlıklara dönüşmesini önlemek için yasa ve kurallar. Borsalar AML gerekliliklerine uymalıdır.
AML kuralları borsalardan şüpheli hareketleri izlemesini, büyük veya olağandışı transferleri bildirmesini ve kayıt tutmasını ister. Ülkeye göre değişse de giderek küresel standartlaşma artar.
Bir işlem için beklenen fiyat ile gerçekleştiği fiyat arasındaki fark.
Kayma en çok düşük likiditeli çiftlerde piyasa emirlerinde görülür. DEX'lerde yaygın olan kayma toleransı, işlem iptal olmadan kabul edeceğiniz fiyat değişimini sınırlar.
Belirli sürede, genellikle 24 saatte, işlem gören toplam kripto para miktarı.
Yüksek hacim aktif ilgiyi gösterir; genelde yüksek likidite ve dar farkla ilişkilidir. Hacim sıçramaları önemli fiyat hareketlerine sıklıkla eşlik eder.
Güncel fiyatın dolaşımdaki toplam arzla çarpılmasıyla hesaplanan toplam kripto para değeri.
Kriptoları büyüklüğe göre sıralamanın en yaygın ölçüsüdür: büyük (>$10B), orta ($1-10B), küçük (<$1B). Küçük piyasa değeri genelde daha yüksek oynaklık ve risk demektir.
Bir kripto paranın şimdiye kadar ulaştığı en yüksek fiyat.
ATH sıklıkla psikolojik referanstır. Eski boğa piyasalarındaki birçok altcoin ATH'sine dönemedi; geçmiş zirvelerin tekrarı garanti değildir.
Genellikle yakın zirvelerden %20+ düşüşle tanımlanan uzun süreli fiyat gerilemesi.
En son kripto ayı piyasası 2021 sonundan 2022 boyunca sürdü; Bitcoin ~$69,000'dan ~$16,000'a düştü. Ayı piyasaları aylar veya yıllar sürebilir ve normal piyasa döngüsünün parçasıdır.
İyimserlik, yatırımcı güveni ve artan taleple belirginleşen uzun süreli fiyat yükselişi.
Kripto boğa piyasalarını tarihsel olarak yaklaşık dört yılda bir olan Bitcoin yarılanmaları tetikledi. Boğalar genellikle düzeltmeden önce coşku ve aşırı değerlemeyle biter.
Kripto para fiyatının zaman içinde dalgalanma derecesi. Yüksek oynaklık, kısa sürede büyük hareketler demektir.
Bitcoin düzenli olarak günde %5-10 hareket eder; altcoinler tek günde %20-50 değişebilir. Bu hem fırsat hem risk yaratır.
Fırsatı kaçırma korkusu: başkalarının sizin katılmadığınız bir fırsattan kazandığı kaygısıyla dürtüsel alım yapmak.
FOMO, kriptoda kötü yatırım kararlarının başlıca nedenidir. Genellikle yükselişin zirvesine yakın güçlenir. Çaresi önceden belirlenmiş yatırım planıdır.
Korku, belirsizlik ve şüphe: korkutmak ve fiyatı düşürmek için, bazen kasıtlı yayılan olumsuz bilgi.
FUD haklı endişeler veya üretilmiş yanlış bilgi olabilir. Gerçek riski yapay FUD'dan ayırmak kripto yatırımcıları için kritik beceridir.
Oynaklığın etkisini azaltmak için fiyattan bağımsız, düzenli aralıklarla sabit tutarda yatırım yapma stratejisi.
Piyasayı zamanlamaya çalışmak yerine DCA yatırımcısı fiyat yüksekken de düşükken de sabit tutar alır. Zamanla ortalama giriş fiyatı dengelenir. Çoğu yatırımcı için en mantıklı yaklaşım olarak yaygın kabul görür.
Banka veya aracı kurum gibi geleneksel aracılar olmadan çalışan, blokzincir tabanlı finansal hizmetler.
DeFi; kredi verme ve alma, alım satım, sigorta ve getiri üretimini merkezi kurumlar yerine akıllı sözleşmelerle sağlar. Başlıca platformlar Aave (kredi), Uniswap (alım satım) ve MakerDAO'dur (stablecoin üretimi).
Merkezi otorite olmadan, kullanıcıların cüzdanlarından doğrudan eşler arası alım satım sağlayan kripto borsası.
Merkezi borsalardan farklı olarak Uniswap gibi DEX'ler paranızı tutmaz. Cüzdanı bağlar, işlemi onaylarsınız; sözleşme takası yapar. Daha çok gizlilik ve token seçeneği sunarlar, ancak likiditeleri genelde düşüktür.
Merkeziyetsiz borsada alım satıma likidite sağlayan, akıllı sözleşmede kilitli fonlar bütünü.
DEX'ler emir defteri yerine kullanıcıların token çiftleri yatırdığı havuzları kullanır. İşlemciler havuzla takas yapar, fiyat algoritmik ayarlanır. Likidite sağlayıcıları ödül olarak ücretlerin bir kısmını alır.
Kredi, staking ve likidite getirilerini en üst düzeye çıkarmak için kripto varlıkları farklı DeFi protokolleri arasında taşımak.
Getiri çiftçileri platformlar arasında en yüksek APY'yi arar. Kârlı olabilir, ancak akıllı sözleşme hataları, geçici kayıp ve token değer kaybı gibi önemli riskler taşır.
Havuza yatırılan tokenların fiyat oranı değiştiğinde, sadece elde tutmaya kıyasla likidite sağlayıcısının yaşadığı geçici kayıp.
Havuza ETH ve USDC yatırıp ETH ikiye katlanırsa, sadece tutmak daha avantajlı olurdu. Fiyat oranı eskiye dönerse kayıp geri döndüğünden “geçicidir”. Oran değişmişken çekerseniz kalıcılaşır.
Bir DeFi protokolüne yatırılmış toplam kripto varlık değeri; büyüklüğünü ve benimsenmesini ölçmekte kullanılır.
TVL, DeFi protokollerini karşılaştırmanın en yaygın ölçüsüdür. Yüksek TVL genelde daha fazla güven ve kullanımdır. İzlemek için en yaygın araç DeFiLlama'dır.
APR (yıllık yüzde oranı) basit faiz oranıdır. APY (yıllık yüzde getirisi) bileşik faizi içerdiğinden her zaman daha yüksektir.
%10 APR yılda %10 kazançtır. APY bileşikleşmeyi içerir, biraz daha yüksektir. DeFi'de ilan edilen oranlar çok değişebilir; bugünkü %100 APY gelecek hafta %10'a inebilir.
Tek bir blokzincir işlemi içinde alınıp geri ödenmesi gereken teminatsız kredi. Ödenmezse tüm işlem geri alınır.
Flaş krediler DeFi'ye özgüdür. Arbitraj, teminat değişimi ve tasfiyede kullanılır; ayrıca tek işlemde milyonlar borç alınıp fiyatlar manipüle edilerek geri ödendiği saldırılarda da kullanılır.
Geleneksel yönetim yerine akıllı sözleşmeler ve token sahiplerinin oylamalarıyla yönetilen organizasyon.
DAO üyeleri yönetim tokenlarıyla önerileri oylar. MakerDAO, Uniswap DAO ve Aave DAO başlıca örneklerdir. Teoride demokratik olsalar da düşük katılım ve büyük sahiplerin oyları yönetmesi sorunları vardır.
Sahibine bir DeFi protokolünün gelişimi ve yönetimi konusunda oy hakkı veren kripto para.
UNI (Uniswap), AAVE (Aave) ve MKR (Maker) örnektir. Ücret değişiklikleri, protokol güncellemeleri ve hazine harcamaları oylanabilir.
Kullanıcıların kriptolarını ödünç vererek faiz kazanmasını veya varlıklarını teminat göstererek borç almasını sağlayan DeFi platformu.
En büyükleri Aave ve Compound'dur. Borç verenler değişken faiz alır. Borç alanlar genellikle %150+ aşırı teminat sağlar; teminat düşerse tasfiye riski doğar.
Geleneksel emir defteri yerine likidite havuzunda fiyatları otomatik belirleyip işlemleri sağlayan algoritma.
AMM'ler havuzdaki varlık oranına göre fiyat belirlemek için, çoğunlukla x*y=k olmak üzere, matematiksel formüller kullanır. Uniswap'ta başka biriyle değil, AMM ile işlem yaparsınız.
Bir blokzincirde başka bir blokzincirin varlığını temsil eden token. WBTC, Ethereum'da kullanılmak üzere sarılmış Bitcoin'dir.
Sarma işlemi, varlıkları farklı ekosistemlerde kullanmayı sağlar. Token, saklama kuruluşu veya sözleşmenin tuttuğu temel varlıkla 1:1 desteklenir.
İki farklı blokzincir ağı arasında token veya veri aktarımı sağlayan protokol.
Köprüler zincirler arası çalışabilirlik için zorunludur. Ancak büyük saldırı hedefleri oldular, milyarlar kaybedildi. Yerleşik köprüleri kullanın ve aktaracağınız tutarda dikkatli olun.
Kredi güvencesi olarak verilen varlıklar. DeFi genellikle borç miktarından daha fazla değer yatırmayı, yani aşırı teminatı gerektirir.
$1,000 USDC borç almak için $1,500 ETH teminat gerekebilir. ETH yeterince düşerse pozisyon tasfiye edilir.
Borçlunun teminat değeri gereken asgari oranın altına düştüğünde otomatik satılması.
Sert düşüşlerde tasfiyeler zincirleme ilerleyebilir: düşen fiyat tasfiyeyi, satış baskısını ve yeni tasfiyeleri tetikler.
Hisse Kanıtı ağlarında kötü niyet veya ihmal nedeniyle doğrulayıcıların stake edilmiş tokenlarını kaybetmesi cezası.
Doğrulayıcı ağa saldırır, çevrimdışı kalır veya çelişen blokları doğrularsa stake'i yok edilir. PoS güvenliği böyle sağlanır; doğrulayıcı gerçek para riske atar.
DeFi protokollerinin etkileşip birbirinin üzerine kurulabilmesi; sıklıkla “para legoları” denir.
Aave'ye ETH yatırıp aETH alabilir ve onu başka yerde teminat kullanabilirsiniz; protokoller üst üste kurulur. Karmaşık stratejileri sağlar, ancak biri başarısız olursa sistemik risk yaratır.
Kripto paranızı kontrol etmenizi sağlayan gizli kriptografik kod. Özel anahtarı olan fonları taşıyabilir.
Özel anahtar, kripto varlıkların ana parolasıdır. Banka parolasından farklı olarak sıfırlanamaz. Paylaşılmamalı, şifresiz dijital saklanmamalı veya web sitelerine girilmemelidir.
Özel anahtardan türetilen ve kripto almak için adres görevi gören kriptografik kod. Paylaşılması güvenlidir.
Açık anahtarı banka hesap numarası gibi düşünün: para gönderecek kişilere verin. Özel anahtar PIN'dir, paylaşmayın. Açık anahtarlar özel anahtarlardan tek yönlü matematiksel işlevle türetilir.
Cihaza erişimi kaybettiğinizde tüm kripto cüzdanınızı geri yükleyebilen 12 veya 24 kelimelik dizi.
Cüzdan oluşturulunca üretilen tohum ifadesini kâğıt veya metale yazıp güvenle saklayın; asla dijital olarak değil. İfadeyi bilen herkes cüzdanı herhangi bir cihazda geri yükleyebilir. Meşru hiçbir hizmet bunu istemez.
Parolaya ek olarak, genellikle Google Authenticator gibi uygulamadan ikinci doğrulama kodu isteyen güvenlik katmanı.
Borsa hesaplarında 2FA vazgeçilmezdir. Parolanız çalınsa bile 2FA kodu olmadan girilemez. SIM değiştirmeye açık SMS yerine doğrulama uygulaması kullanın.
Kimlik bilgilerini veya tohum ifadesini çalmak için meşru hizmetleri taklit eden sahte site, e-posta veya mesaj kullanımı.
Oltalama kriptodaki en yaygın saldırıdır. Dolandırıcılar borsa giriş sayfalarını birebir kopyalar. E-posta bağlantılarına tıklamayın; resmi siteye doğrudan gidin.
Proje kurucularının aniden projeyi bırakıp fonları boşaltması, yatırımcılara değersiz tokenlar bırakması.
En çok DEX'lerdeki yeni ve denetlenmemiş tokenlarda görülür. Uyarılar: anonim ekip, gerçekçi olmayan getiri, çalışan ürün olmadan agresif pazarlama.
Meşru görünen ancak token almaya izin verip satmaya izin vermeyecek şekilde kodlanan sözleşme; fonlarınız kilitlenir.
Satış işlevi gizlice kapatılır. İnsanlar alıp satamadığı için fiyat yükseliyor görünür ve yeni kurbanlar gelir. Token Sniffer tespitte yardımcı olabilir.
Saldırganın operatörünüzü numaranızı kendi cihazına taşımaya ikna ederek SMS 2FA kodlarını ele geçirmesi.
Numarayı alan saldırgan parolaları sıfırlayıp borsa 2FA'sını aşabilir. Savunma: SMS yerine doğrulama uygulaması ve operatörde PIN belirlemek.
Kriptoyu saldırılardan korumak için internetsiz, donanım veya kâğıt cüzdanda tutmak.
Uzun vadeli kripto tutmanın en güvenli yoludur. Ledger ve Trezor gibi cüzdanlar anahtarları internete doğrudan bağlanmayan özel cihazda saklar.
İnternete bağlı kripto cüzdanı. Kullanışlı, ancak saldırıya daha açık.
MetaMask, Trust Wallet ve borsa bakiyeleri örnektir. Günlük işlemler için uygundur; büyük uzun vadeli birikimler için değil. Cepteki nakit ile tasarruf hesabını düşünün.
İşlemi onaylamak için birden fazla özel anahtar gerektiren, ek güvenlik sağlayan cüzdan.
2-of-3 multisig, 3 anahtar sahibinden herhangi 2'sinin imzasını gerektirir. Tek hata noktasına karşı korur. DAO'lar, borsalar ve kurumlar kullanır.
Dağıtımdan önce açıkları bulmak için sözleşme kodunun profesyonel güvenlik incelemesi.
Saygın projeler CertiK, Trail of Bits veya OpenZeppelin gibi firmalara denetim yaptırır. Denetim güvenlik garantisi değil, önemli risk azaltımıdır. Fon yatırmadan önce durumunu kontrol edin.
Borsanın tüm müşteri yatırımlarını karşılayacak kadar varlık tuttuğunu gösteren denetim.
FTX iflasından sonra rezerv kanıtı standartlaştı. Binance, Kraken ve Bybit düzenli rapor yayımlar. Tam garanti değil, ancak şeffaflıkta önemli ilerlemedir.
Saldırganların önceden kullandığınıza benzeyen adresten küçük işlem gönderip yanlış adresi kopyalamanızı umduğu dolandırıcılık.
Dolandırıcılar güvendiğiniz kişilerin adresleriyle aynı başlangıç ve bitiş karakterlerini üretir. Göndermeden önce adresin tamamını doğrulayın.
Sahiplerini izlemek ve kimliklerini belirlemek için cüzdanlara çok küçük kripto tutarları gönderilen saldırı.
Saldırgan binlerce cüzdana küçük tutar yollar, diğer fonlarla nasıl birleştirildiğini izleyerek adresleri kimliklere bağlar. Beklenmedik küçük yatırımlarla etkileşmeyin.
Özel anahtarları saklayan, kripto göndermeyi, almayı ve yönetmeyi sağlayan yazılım veya donanım.
Cüzdan kriptoyu “tutmaz”; varlıklar blokzincirdedir. Sahipliği kanıtlayan özel anahtarları tutar. Mobil uygulama, tarayıcı eklentisi, donanım veya kâğıt yedek olabilir.
Özel anahtarları çevrimdışı saklayarak en yüksek güvenliği sağlayan fiziksel cihaz.
Popüler seçenekler Ledger (Nano S Plus, Nano X) ve Trezor'dur (Model One, Model T). İşlemleri çevrimdışı imzalar; anahtarlar cihazdan çıkmaz. $50-$200 tutar ve önemli birikimler için önerilir.
Telefon, bilgisayar veya tarayıcıda uygulama olarak bulunan cüzdan. Daha kullanışlı, ancak internete bağlı.
MetaMask, Trust Wallet ve Phantom popüler yazılım cüzdanlarıdır. Ücretsizdir, DeFi ve dApps için önemlidir. Dezavantajı: üzerinde çalıştığı cihaz kadar güvenlidir.
Borsa gibi üçüncü tarafın özel anahtarlarınızı sizin adınıza tuttuğu cüzdan.
Coinbase veya Binance'te kripto tutarken saklamalı cüzdan kullanırsınız. Parola kurtarma kolaylığı vardır, ancak borsaya güvenmeniz gerekir. “Anahtarlar sizin değilse coinler de sizin değildir.”
Özel anahtarları yalnızca sizin kontrol ettiğiniz cüzdan. Üçüncü taraf fonlara erişemez, donduramaz veya taşıyamaz.
MetaMask, Ledger ve Trust Wallet saklamasızdır. Tüm sorumluluk sizdedir; tohum ifadesini kaybederseniz kimse fonları kurtaramaz. Daha güvenli, fakat kişisel sorumluluk daha yüksek.
Borsa veya üçüncü tarafa güvenmek yerine kendi özel anahtarlarınızı tutmanız.
FTX borsalara güvenmenin riskini gösterince kişinin varlıklarını kendisinin saklaması öne çıktı. Faydaları tam kontrol ve sansüre direnç; riski yalnızca sizin sorumlu olmanız.
Kripto transferlerinde hedef olarak kullanılan benzersiz karakter dizisi.
Adresler zincire göre değişir: Bitcoin 1, 3 veya bc1; Ethereum 0x ile başlar. Göndermeden önce tekrar kontrol edin; işlemler geri alınamaz.
Tohum ifadesine eklenen isteğe bağlı kelime; ek güvenlik sağlar ve cüzdan içinde gizli cüzdan oluşturur.
25. kelime, temel tohum ifadesinden tamamen farklı adresler üretir. Birisi 24 kelimenizi bulsa bile gizli cüzdana erişemez. Uyarı: parola ifadesini unutursanız bu fonlar sonsuza dek kaybolur.
Tek arayüzden birden çok blokzincir ağını destekleyen cüzdan.
Trust Wallet ve MetaMask (ağlar elle eklenerek) çoklu zincir destekler; ETH, BNB ve AVAX aynı uygulamada tutulabilir.
Uzun Ethereum adreslerini (0x7A3b...) “adiniz.eth” gibi okunabilir adlarla değiştiren sistem.
ENS, internetin DNS'i gibi çalışır. Adlar Ethereum üzerinde NFT'dir; cüzdanlara, sitelere ve sosyal profillere yönlenebilir. Dijital kimlik biçimine dönüştüler.
İş Kanıtı blokzincirinde işlemleri doğrulamak ve blok eklemek için hesaplama gücü kullanarak kripto ödülü kazanmak.
Bitcoin madencileri karmaşık problemler çözmek için yarışır. Kazanan sonraki bloğu ekler, blok ödülünü (şu an 3.125 BTC) ve ücretleri alır. Özel ASIC donanımı ve çok elektrik gerekir.
Madencilerin matematiksel problemleri çözmek için yarıştığı, kazananın sonraki bloğu ekleme hakkını aldığı mutabakat mekanizması.
Bitcoin, en eski ve en çok sınanmış mekanizma PoW'u kullanır. Güçlü güvenlik sağlar ama çok enerji tüketir. Ethereum 2022'de PoS'a geçerek tüketimini ~%99.95 azalttı.
Doğrulayıcıların teminat olarak stake ettikleri (kilitledikleri) kriptoya göre seçildiği mutabakat mekanizması.
Hesaplama yarışı yerine doğrulayıcılar tokenlarını güvence olarak koyar. Dürüst davranış ödül, hile stake kaybı getirir. Ethereum, Solana, Cardano ve modern zincirlerin çoğu kullanır.
Hisse Kanıtı blokzincirini desteklemek için kripto kilitleyip karşılığında ödül kazanmak.
ETH, SOL veya ADA stake ederek ağ güvenliğine katkı sağlarsınız. Ödüller genelde yılda %3-10'dur. Doğrulayıcı çalıştırarak doğrudan veya borsa ve hizmetlerle yapılabilir.
Staking ödülleri karşılığında işlemleri doğrulayan ve yeni blok öneren PoS düğüm işletmecisi.
Ethereum doğrulayıcıları 32 ETH stake etmelidir. Blok önerme için rastgele seçilirler. Kötü niyet veya uzun süreli çevrimdışı kalma slashing getirir.
Yaklaşık dört yılda bir Bitcoin blok ödülünü yarıya indiren önceden programlanmış olay.
En son yarılanma Nisan 2024'te ödülü 6.25'ten 3.125 BTC'ye indirdi. Yarılanma kıtlığı artırır. Tarihsel olarak sonraki 12-18 ayda büyük fiyat artışları görüldü.
İş Kanıtı blokzincirinde madencilik ve işlem işlemek için kullanılan toplam hesaplama gücü.
Saniyedeki hash sayısıyla ölçülür. Yüksek hash oranı daha çok güvenliktir. Bitcoin'in oranı sürekli artarak düzenli rekor kırdı.
Kaç madenci katılır veya ayrılırsa ayrılsın blok oluşturma süresini sabit tutan otomatik madencilik zorluğu değişimi.
Bitcoin her 2,016 blokta (~2 hafta) ayarlanır. Daha çok madenci, daha zor problem; daha az madenci, daha kolay problem. Böylece ~10 dakikalık bloklar korunur.
Token sahiplerinin kendileri adına blok üretecek sabit sayıda doğrulayıcıyı seçtiği PoS türü.
EOS ve Tron kullanır. Daha hızlı ve verimli, fakat daha az merkeziyetsizdir; genellikle yalnızca 21-100 seçilmiş delege.
İşlemin geri alınamaz ve kalıcı kaydedilmiş kabul edildiği nokta.
Bitcoin: ~6 onay (~60 dakika). Ethereum: ~13 dakika (2 epoch). Solana: neredeyse anlık. Hızlı kesinlik deneyimi iyileştirir, farklı güvenlik ödünleşimleri içerir.
Yeni bloğu başarıyla ekleyen madenci veya doğrulayıcıya ödenen kripto para.
Bitcoin ödülü 50 BTC ile başladı; 4 yarılanma sonrası 3.125 BTC oldu. Ethereum doğrulayıcıları yeni ETH ve işlem ücretlerinden kazanır.
Tek kuruluşun madencilik gücünün veya stake tokenlarının >%50'sini elde ederek defteri manipüle edebildiği teorik saldırı.
Çoğunluk kontrolüyle saldırgan çift harcama veya işlem geri alma yapabilir. Bitcoin'de maliyeti milyarlar olduğundan ekonomik olarak uygulanamaz.
Sanat, müzik, oyun varlığı veya başka belirli bir öğenin sahipliğini temsil eden benzersiz blokzincir tokenı.
Her birimi aynı Bitcoin'den farklı olarak her NFT eşsizdir. NFT'ler 2021'de milyonluk sanat satışlarıyla patladı. Oyun, gayrimenkul, bilet ve kimlikte de kullanılabilir.
Her birimi aynı ve diğerinin yerine geçebilen varlık. Bir Bitcoin başka herhangi bir Bitcoin'e eşittir.
Değiştirilebilirlik para birimi için gereklidir. Bitcoin ve çoğu kripto böyledir. NFT'ler değildir; her biri benzersizdir.
Kendi zinciri yerine mevcut blokzincirde oluşturulan dijital varlık. Çoğu DeFi ve kullanım varlığı token'dır.
Tokenlar ERC-20 (Ethereum) veya SPL (Solana) standartlarını kullanır. Coinin kendi zinciri, tokenın başka zincir üzerinde olması teknik ayrımdır; sözcükler çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır.
Ethereum'da değiştirilebilir token oluşturma standardı. USDT, USDC, LINK, UNI ve binlercesi bunu izler.
ERC-20, Ethereum tokenlarının uyması gereken kuralları tanımlayarak standardı destekleyen cüzdan, borsa ve uygulamalarla uyumluluk sağlar.
Bitcoin dışındaki herhangi bir kripto para. Terim “alternatif” ve “coin” sözcüklerini birleştirir.
Ethereum, Solana ve Cardano teknik olarak altcoin'dir. Genellikle küçük piyasa değerli coinleri ifade eder. Oynaklık ve riskleri, potansiyel kazançları gibi daha yüksektir.
İnternet mizahından doğan, genellikle topluluk heyecanı dışında temel teknoloji sunmayan kripto para.
En bilinenler Dogecoin ve Shiba Inu'dur. Sosyal medyanın etkisiyle aşırı oynaklık yaşarlar. Büyük çoğunluğu sıfıra gider.
Blokzincir ekosisteminde belirli ürün, hizmet veya işleve erişim sağlayan token.
BNB Binance ücret indirimi sunar. LINK Chainlink oracle'larını, FIL Filecoin depolamasını öder. Değer gerçek kullanımdan doğar.
Hisse veya gayrimenkul gibi gerçek varlığın sahipliğini temsil eden, menkul kıymet kurallarına tabi dijital token.
Menkul kıymet yasalarına uyması gereken düzenlenmiş finansal araçlar. Hisse, tahvil ve gayrimenkulü daha erişilebilir ve 24/7 işlem görebilir yapabilir.
Toplam arzı azaltmak için tokenları erişilemez adrese göndererek kalıcı biçimde dolaşımdan çıkarmak.
Yakımlar deflasyon baskısı yaratır. Ethereum ücretlerin bir kısmını EIP-1559 ile yakar. Binance dönemsel BNB yakar.
Genellikle pazarlama veya erken kullanıcı ödülü olarak cüzdan adreslerine ücretsiz token dağıtımı.
Uniswap'ın 2020 airdrop'u protokolü kullanmış herkese 400 UNI verdi. Airdrop erken benimsemeyi teşvik eder. İstenmeyenlere dikkat; bazıları oltalama aracı.
Kripto paranın ekonomik modeli: arz, dağıtım, enflasyon/deflasyon, kullanım ve teşvikler.
Temel unsurlar: toplam arz (BTC'nin 21M sınırı gibi sınırlı mı, enflasyonist mi?), dağıtım (kurucularda ne kadar?), hak ediş takvimi ve kullanım.
Tokenların ekip ve yatırımcılara tek seferde değil, zaman içinde kademeli açıldığı takvim.
İçeridekilerin hemen toplu satışını önler. Tipik: 1 yıl bekleme, ardından 2-3 yıl aylık açılımlar. Kilit açılışları satış baskısı yaratabilir.
Projenin teknolojisini, kullanım alanını, token ekonomisini ve yol haritasını anlatan ayrıntılı teknik belge.
Satoshi Nakamoto'nun 2008 Bitcoin belgesi en ünlüsüdür. Yatırımdan önce okumak temel araştırmadır. Belgesiz projelere şüpheyle bakılmalıdır.
Genellikle ABD dolarına 1:1 sabitlenerek istikrarlı değer korumak için tasarlanan kripto para.
Üç türü var: itibari para destekli (USDT, USDC), kripto destekli (DAI), algoritmik (riskli; TerraUSD'ye bakın). Ödeme ve işlemlerde oynaklık sorununu çözer.
Tether Limited'in çıkardığı, ABD dolarına sabitli, piyasa değeri en büyük stablecoin.
İşlem hacmi Bitcoin'den fazladır. Neredeyse her borsada bulunur. Tether rezerv desteği nedeniyle incelemelerle karşılaştı.
Circle tarafından çıkarılan, nakit ve kısa vadeli ABD Hazine tahvilleriyle desteklenen düzenlenmiş stablecoin.
USDT'den daha şeffaftır; Circle düzenli doğrulama raporları yayımlar. Kurumlar ve mevzuata önem veren kullanıcılar tercih eder.
MakerDAO'nun oluşturduğu, fazla kripto teminatıyla desteklenen merkeziyetsiz stablecoin.
Şirketlerin çıkardığı stablecoinlerden farklı olarak DAI akıllı sözleşmelerle üretilir. Kullanıcı, ürettiği DAI'nin %150+'sı kadar teminat yatırır.
Stablecoinin sabit değerinden kopup $1.00'ın belirgin üstünde veya altında işlem görmesi.
En büyük felaket Mayıs 2022'de TerraUSD'nin $1.00'dan ~$0'a inmesi ve ~$40 milyarı silmesiydi. Büyük stablecoinler bile kısa süreli sabit kaybı yaşadı.
Rezerv tutmak yerine otomatik arz ayarlamalarıyla sabitini koruyan stablecoin.
Teoride zarif, pratikte felaket: TerraUSD'nin ölüm sarmalı $40 milyarı yok etti. Çoğu yatırımcı artık aşırı şüpheyle bakıyor.
Gerçek itibari para, nakit mevduat veya devlet tahvili gibi nakit benzeri rezervlerle desteklenen stablecoin.
USDT ve USDC itibari para desteklidir. Güven, rezerv kalitesi ve şeffaflığına bağlıdır. Asıl soru: herkes aynı anda bozdursa rezervler gerçekten var mı?
Bir ülkenin merkez bankasının doğrudan çıkardığı dijital para; ulusal paranın dijital biçimi.
Kripto para değildir; merkezidir ve devlet kontrolündedir. Çin'in dijital yuanı en gelişmişidir. Ödemeyi verimli kılar ama ciddi gizlilik kaygıları doğurur.
Menkul kıymet piyasalarını düzenleyen ve kripto üzerinde giderek daha fazla yetki iddia eden ABD federal kurumu.
SEC spot Bitcoin ETF'lerini Ocak 2024'te ve Ethereum ETF'lerini onaylayarak tarihi kararlar verdi. Birçok tokenın menkul kıymet olduğunu savunarak kripto projelerine davalar da açtı.
SEC'nin menkul kıymet testi: (1) para yatırımı, (2) ortak girişim, (3) kâr beklentisi, (4) başkalarının çabasından kaynaklanması.
Birçok token satışı tartışmaya açık biçimde dört koşulu da karşılar. Belirli tokenların menkul kıymet sayılıp sayılmadığı mahkemelerde tartışılmaya devam ediyor.
Borsada işlem gören yatırım fonu. Spot Bitcoin ve Ethereum ETF'leri geleneksel yatırımcıya kriptoya yatırım imkânı verir.
SEC Ocak 2024'te spot Bitcoin ETF'lerini onayladı. En büyüklerini BlackRock ve Fidelity başlattı. İlk yılda ~$110 milyar giriş oldu.
AB'nin kripto varlıklar için kapsamlı düzenleme çerçevesi; dünyada türünün ilki.
Hizmet sağlayıcılar, stablecoin çıkaranlar, borsa lisansları ve tüketici korumasına kurallar getirir. 2024-2025 döneminde yürürlüğe girdi.
Belirli ülkelerin, kurumların veya kişilerin kripto dâhil finansal hizmetlere erişmesini yasaklayan devlet kısıtlamaları.
Büyük borsalar uluslararası yaptırımlara uyar. Gizlilik protokolü Tornado Cash, 2022'de ABD Hazinesi tarafından yaptırıma uğradı.
Vergi yükümlülüğü oluşturan eylem. Kripto satmak, birini diğerine çevirmek ve getiri kazanmak genellikle vergilendirilir.
Çoğu yerde yalnızca alıp tutmak vergilendirilmez. Vergi kuralları ülkeye göre değişir. Tüm işlemlerin ayrıntılı kaydını tutun.
Varlığı alış fiyatının üzerinde satmanın kârına uygulanan vergi. Kripto kârları çoğu ülkede buna tabidir.
Kısa vadeli kazançlar (<1 yıl tutma) daha yüksek oranlıdır. Almanya gibi bazı ülkeler >1 yıl tutulan kazançları muaf tutar. Vergi uzmanına danışın.
Belirli eşikleri aşan işlemlerde borsaların gönderen ve alıcı bilgilerini paylaşmasını gerektiren kural.
FATF 2019'da kriptoya genişletti. Birçok yerde $1,000 üzerindeki transferlerde kimlik bilgisi ister.
Merkezi işletmecisiz çalışan merkeziyetsiz finans protokollerini çevreleyen, gelişmekte olan hukuk çerçevesi.
DeFi'yi düzenlemek özellikle zordur: düzenlenecek şirket veya merkezi kontrol yoktur, protokoller anonim dağıtılabilir.
Doğrudan devlet yetkilendirmesi olmadan üyeleri için standartlar koyup uygulayan sektör kuruluşu.
Ağır devlet düzenlemesine alternatif olarak önerilir. Borsalar üzerinde uzlaşılan standartlarla kendilerini düzenlerdi.
Tüm kripto paraların temelindeki bilgi kodlama matematiği; işlemleri korur, anahtar ve imza üretir.
Blokzincir hash fonksiyonları (SHA-256), açık anahtar kriptografisi ve Merkle ağaçları kullanır. Matematiği anlamanız şart değil, temelin kriptografi olduğunu bilmek önemlidir.
Her girdiyi sabit uzunluklu diziye çeviren matematiksel fonksiyon. Aynı girdi aynı çıktıyı verir, ancak çıktı girdiyi açığa çıkarmaz.
Bitcoin SHA-256, Ethereum Keccak-256 kullanır. Blokları bağlamak, adres üretmek ve veri doğrulamakta kullanılır. Madencilik temelde belirli koşulları karşılayan hash aramaktır.
Hashleri ağaç hiyerarşisinde düzenleyerek büyük veri kümelerini verimli doğrulayan yapı.
Tüm işlemleri indirmeden bir işlemin blokta olduğunu kanıtlayabilirsiniz. Mobil cüzdan gibi hafif istemciler için gereklidir.
Bir tarafın bilgiyi açıklamadan o bilgiye sahip olduğunu kanıtlamasını sağlayan kriptografik yöntem.
ZKP gizlilik ve ölçeklenme sağlar. ZK-rollup'lar işlemleri zincir dışında işleyip ana zincire geçerlilik kanıtı gönderir.
İşlemleri ana zincir dışında işleyip sıkıştırılmış verileri Katman 1'e yazan Katman 2 ölçekleme çözümü.
Optimistic rollup'lar (Arbitrum, Optimism), itiraz edilmedikçe işlemleri geçerli sayar. ZK-rollup'lar (zkSync) kriptografik kanıt üretir. İkisi de maliyeti ciddi düşürür.
Blokzinciri, her biri işlemlerin bir kısmını işleyen paralel zincirlere (parçalara) ayırarak ölçekleme.
Birçok işlemi aynı anda işler. Ethereum yol haritası, rollup veri kullanılabilirliği için optimize edilmiş danksharding içerir.
Bloğu doğrulamak için gereken verilerin ağ katılımcılarına erişilebilir olduğunun güvencesi.
Rollup güvenliği için kritiktir. Celestia gibi projeler veri kullanılabilirliğini hizmet olarak sunmada uzmanlaşır.
Token ödülleriyle gerçek dünyada fiziksel altyapı kurulmasını teşvik eden blokzincir ağları.
Depolama için Filecoin, kablosuz için Helium, GPU hesaplama için Render, haritalama için Hivemapper. Kripto ekonomisiyle topluluk katkılı altyapı kurar.
Blok üreticisinin işlemleri sıralayarak, ekleyerek veya dışarıda bırakarak elde edebileceği azami kâr.
Bazen “görünmez vergi” denir. Doğrulayıcılar işlemlerin önüne geçebilir, sandviç saldırısı veya DEX'ler arası arbitraj yapabilir. Flashbots gibi MEV koruma araçları yardımcı olur.
Uygulamaların işlem göndermek ve veri sorgulamak için blokzincir düğümleriyle iletişim kurduğu protokol.
MetaMask Infura veya Alchemy gibi RPC sağlayıcısına bağlanır. Sağlayıcı durursa cüzdanlar ve dApps çalışmaz.
Tek bir varlığın orantısız etki kazanmak için çok sayıda sahte kimlik oluşturduğu saldırı.
Airdrop, yönetim oylaması veya mutabakatı hedef alabilir. PoW ve PoS, katılım gerçek kaynak gerektirdiğinden buna direnir.
Doğrulayıcı rotasyonlarını, ödül dağıtımlarını ve mutabakat turlarını düzenleyen sabit blokzincir zaman dilimi.
Ethereum'da bir epoch = 32 slot (~6.4 dakika). Kesinlik 2 epoch (~13 dakika) sonra sağlanır. PoS koordinasyonunu düzenler.
“Hold” sözcüğünün yanlış yazımı; fiyat düşüşlerinden bağımsız uzun vadeli tutmayı ifade eden kripto jargonuna dönüştü.
2013 Bitcoin forumundaki “I AM HODLING” mesajından gelir. Uzun vadeli tutmanın alım satımdan iyi olduğuna inanarak ayı piyasasında satmama stratejisidir.
Hepimiz başaracağız — sonunda başarılı olunacağına inanan iyimser topluluk sloganı.
2021 boğa piyasasında popülerdi. Karşıtı NGMI (başaramayacak), kötü kararlarla alay etmekte kullanılır.
Piyasa fiyatını önemli ölçüde etkileyebilecek kadar büyük kripto tutan kişi veya kuruluş.
Analiz şirketleri 1,000+ BTC sahibi Bitcoin balinalarını izler. Borsaya transfer satış, borsadan çıkış tutma niyeti gösterebilir.
Aşırı oynaklıkta bile satmadan tutmayı ifade eden jargon.
Tersi “kâğıt eller”, ilk düşüşte satmaktır. İnanç kârlı olabilir, ama zarar eden pozisyonu fazla uzun tutmaya da yol açabilir.
Fiyat düşünce genellikle korkuyla hızla satmayı ifade eden jargon.
Kripto kültüründe olumsuz görülür, fakat zararı kesmek, dengelemek veya plana uymak gibi geçerli satış nedenleri vardır.
“Wrecked” kökenli kripto jargonu; kötü işlemler, saldırılar veya dolandırıcılıkla ciddi para kaybetmek.
Kaldıraç, rug pull, yanlış adres veya zirveden alımla olabilir. Hem anlayış hem alay için kullanılır.
Araştırmadan, heyecan veya FOMO ile bir tokena dürtüsel biçimde büyük yatırım yapmak.
Bazen çarpıcı biçimde işe yarar (erken DOGE alıcıları), ama çok daha sık kayıp getirir. Topluluk hem över hem uyarır.
Kripto topluluklarının günlük selamı. Sadece selam değil, aktif katılım işaretidir.
2021'de NFT ve DeFi topluluklarından çıktı. Bazı projeler sürekli katılımı ödüllendirir.
Yatırım görüşünün profesyonel yönlendirme sayılmaması gerektiğini belirten açıklama.
Hem ciddi hem ironik kullanılır. Çoğu hukuk sisteminde aslında yasal koruma sağlamaz.
Başkalarının görüşüne dayanmak yerine her kripto projesini kendiniz araştırmanız gerektiği hatırlatması.
Teknik belge, ekip, token ekonomisi, denetim, topluluk ve rekabet incelenmelidir. Araştırma çabası yatırım kalitesiyle doğrudan ilişkilidir.
“Degenerate” kısaltması; kriptoda yüksek riskli spekülatif davranışı öz farkındalıklı mizahla anlatır.
Yüksek APY çiftlikleri kovalamak, meme coinlere düşünmeden girmek, aşırı kaldıraç. Bazı çevrelerde gururla, bazılarında uyarı olarak kullanılır.
Genellikle kişisel çıkar için kripto parayı agresif tanıtmak. Shill yapan, elinde tuttuğu tokenı pazarlar.
Kripto sosyal medyasında yaygındır. Daima sorun: kişi önerdiği varlığa sahip mi, tanıtım için ücret aldı mı?
